Girişimsel Periferik Damar Hastalıkları Tedavisi

Periferik arter hastalığı, kalpten çıkan temiz kanı bacaklara ve kollara taşıyan atardamarların ateroskleroz (damar sertliği), kolesterol plakları ve kireçlenme nedeniyle daralması veya tamamen tıkanması durumudur. Hastalığın en belirgin ve erken bulgusu tıp literatüründe "kladikasyo intermittens", halk arasında ise "vitrin hastalığı" olarak bilinen yürüme ağrısıdır. Hasta 50-100 metre yürüdükten sonra baldırında şiddetli kramp, ağrı ve yanma hisseder; dinlenmek zorunda kalır ve dinlenince ağrı geçer. Hastalık ilerledikçe istirahat halinde bile bacak ve ayak ağrıları başlar; ayaklarda üşüme, soğukluk, solukluk, tırnak yapısında bozulma ve ayak parmaklarında iyileşmeyen diyabetik yaralar ve doku ölümü (kangren) gelişir. Zamanında müdahale edilmeyen ileri evre vakalarda uzuv kaybı (bacağın kesilmesi / ampütasyon) tehlikesi ortaya çıkar.

Periferik Arter Hastalığı (PAH): Belirtiler ve Uzuv Kaybı Riski

Bacak atardamarlarında meydana gelen tıkanıklıklar sadece yürüme konforunu bozmakla kalmaz; dokuların oksijensiz kalarak nekroza uğramasına zemin hazırlar. Şeker hastalarında his kaybı da eklendiğinde küçük bir ayak yarası haftalar içinde kemiğe kadar ilerleyen derin bir ülsere dönüşebilir. Girişimsel damar tedavisi ile kan akımının dakikalar içinde yeniden sağlanması, uzuv kaybını önleyen en etkili ve modern yaklaşımdır.

Tedavi öncesinde Renkli Doppler Ultrasonografi ve periferik Bilgisayarlı Tomografi (BT) Anjiyo ile damar haritası eksiksiz çıkarılır. Tıkanıklığın uzunluğu, kireç yoğunluğu ve diz altı akım kalitesi analiz edilerek hastaya en uygun girişimsel teknoloji seçilir.

Girişimsel Yöntemler: Aterektomi (Tıraşlama), İlaçlı Balon ve Stentleme

Geçmişte bacak damar tıkanıklıklarında kasık veya bacak boyunca uzun kesiler açılarak baypas ameliyatları yapılırken; günümüzde girişimsel periferik damar tedavisi ile tüm bu işlemler anjiyografi odasında kapalı olarak gerçekleştirilmektedir. Op. Dr. Taha Özkara, lokal anestezi altında kasık veya el bileği atardamarından girerek damar içini görüntüler. Tıkalı damar segmentine ulaşıldığında üç ileri teknoloji kombine olarak uygulanır:

1. Aterektomi (Damar İçi Kireç Tıraşlama): Damar lümenini neredeyse tamamen kapatan sertleşmiş kireç ve kolesterol plakları, mikromotorlu özel kateterlerle damar çeperine zarar vermeden öğütülüp mikro düzeyde temizlenir.
2. İlaç Salınımlı Balon (DCB): Balon şişirilerek damar genişletilirken üzerindeki özel ilaç damar duvarına aktarılır; bu ilaç damar hücrelerinin aşırı çoğalarak damarı yeniden tıkamasını (restenoz) önler.
3. Yeni Nesil Dinamik Stentler: Diz üstü ve diz altı hareketli damar bölgelerine özel, bükülmeye ve ezilmeye dirençli esnek metal stentler yerleştirilerek damar açıklığı kalıcı hale getirilir.

Ameliyatsız Girişimsel Tedavinin Sağladığı Klinik Avantajlar

Girişimsel periferik damar tedavisinde cerrahi neşter kesisi ve dikiş bulunmaz; sadece bir damar yolu giriş deliği ile tedavi tamamlanır. Genel anestezi riski alınmadığı için kalp hastalarında, KOAH ve böbrek hastalarında da yüksek güvenlik sağlar. Damarın başarıyla açılmasıyla birlikte bacağa anında güçlü bir kan akışı başlar; hastanın bacağındaki soğukluk dakikalar içinde geçer ve ayak dokusunun pembeleştiği görülür. İyileşmeyen diyabetik ayak yaraları hızla kanlanarak kapanma sürecine girer ve hastanın bacağını kaybetme riski tamamen bertaraf edilir.

İyileşme Süreci, Yürüme Kapasitesi ve Yaşam Tarzı Önerileri

İşlem tamamlandıktan sonra hastalarımız sadece birkaç saat gözlem altında tutulur ve çoğunlukla aynı gün veya ertesi sabah yürüyerek evlerine taburcu edilirler. Ameliyat sonrası dönemde hastalar daha önce 50 metrede durmak zorunda kaldıkları mesafeleri artık kilometrelerce ağrısız ve yorulmadan yürüyebilir hale gelirler.

Tedavinin uzun dönem başarısını korumak için sigaranın tamamen bırakılması, diyabet hastalarında kan şekerinin disipline edilmesi, kolesterol ilaçlarının düzenli kullanımı ve günlük tempolu yürüyüş egzersizleri hayati önem taşır. Bacaklarında ağrı veya iyileşmeyen yarası olan her bireyde erken teşhis ve girişimsel tedavi uzuv kurtarıcıdır.